۱۴ جون ۱۹۷۹

چهاردهم جون ۱۹۷۹ — برابر با ۲۴ جوزای ۱۳۵۸ — سالروز تولد احمد ظاهر بود. درست سی‌وسه سال پیش از آن، در همین روز، در کابل به دنیا آمده بود. در آن بهارِ پرتشویش، او دیگر ستارهٔ بی‌رقیب موسیقی افغانستان بود؛ اما ستاره‌ای که حکومت کودتایی هفت ثور او را زیر نظر داشت.

پس از کودتای ثور ۱۳۵۷، ترانه‌های او رنگ اعتراض گرفته بود. صدایی که روزگاری از عشق و شب‌های کابل می‌خواند، اکنون از ظلم و آزادی می‌گفت — و حکومت این را فراموش نمی‌کرد. نامش در فهرست سیاه رادیو رفته بود و کنسرت‌هایش محدود شده بود.

در همان روز، احمد ظاهر همراه چند همراه به سوی شمال، به طرف کوتل سالنگ حرکت کرد. آنچه در آن جاده گذشت، هرگز به‌صورت رسمی و صادقانه روشن نشد. حکومت اعلام کرد که او در یک «حادثهٔ ترافیکی» جان باخته است.

اما پیکر او چیز دیگری می‌گفت: زخم گلوله بر سرش، روایت رسمی را باطل می‌کرد. برای مردمی که او را می‌شناختند و می‌پرستیدند، حقیقت از همان آغاز آشکار بود — صدای افغانستان را خاموش کرده بودند، در روز تولدش.

خبر مرگ او مانند زلزله در کابل پیچید. با وجود فضای خفقان و ترس از حکومت، ده‌ها هزار نفر به خیابان‌ها ریختند. تشییع جنازهٔ احمد ظاهر بزرگ‌ترین تجمع خودجوش مردمی در تاریخ افغانستان تا آن روز بود — سوگواری‌ای که خود به اعتراضی خاموش بدل شد.

او را در شهدای صالحین کابل به خاک سپردند. مزارش تا امروز زیارتگاه دوست‌دارانش است؛ نسل‌هایی که بسیاری‌شان سال‌ها پس از مرگ او به دنیا آمده‌اند.

حکومتی که او را کشت، چند سال بیشتر دوام نیاورد؛ اما صدای احمد ظاهر ماند. کاست‌هایش از خانه‌ای به خانه‌ای، از کشوری به کشوری، با مهاجران افغان به سراسر جهان سفر کرد. در غربت، صدای او صدای وطنِ از‌دست‌رفته شد.

مرگ او در روز تولدش، به سرنوشت او ابعادی اسطوره‌ای بخشید: هنرمندی که در اوج، در سی‌وسه‌سالگی، به دست استبداد خاموش شد — و درست به همین دلیل، جاودانه ماند.